एमालेको मिसन जागरण : अभियान र चुनौती

इतिहास सधैँ सीधा रेखामा हिँड्दैन। राजनीतिक आन्दोलन र राजनीतिक पार्टीको यात्रा पनि त्यस्तै हो। कहिले परिस्थिति अनुकूल हुन्छ, कहिले प्रतिकूल। जनताको विश्वास बढ्ने समय आउँछ, प्रश्न उठ्ने समय पनि आउँछ। त्यसैले कठिन समय राजनीतिक पार्टीका लागि चुनौती मात्र होइन, आफ्नै कार्यशैली, संगठनात्मक संस्कृति र जनतासँगको सम्बन्ध पुनः हेर्ने अवसर पनि हो।
यही सन्दर्भमा नेकपा (एमाले) को ‘मिसन पार्टी जागरण अभियान २०८३’ लाई बुझ्नुपर्छ। पार्टीले यसलाई जनतासँगको सम्बन्ध बलियो बनाउने, स्थानीय कमिटीलाई चलायमान बनाउने, जनसंगठन परिचालन गर्ने, सांगठनिक कमजोरी सच्याउने र युवाको सहभागिता बढाउने अभियानका रूपमा अघि सारेको छ। अभियानका क्रममा पालिका तहसम्म केन्द्रीय प्रतिनिधि परिचालन गरिएको छ।

बदलिँदो राजनीतिक परिस्थिति र जनताको अपेक्षाअनुसार पार्टीको नीति, विचार, कार्यशैली तथा संगठनलाई रूपान्तरण गर्नुपर्ने आवश्यकता पनि एमालेकै नेताहरूले औँल्याएका छन्। 

अभियान आगामी स्थानीय तह तथा प्रदेशसभा निर्वाचनको तयारीसँग पनि जोडिएको देखिन्छ। तर कुनै पनि अभियानको सफलता कार्यक्रमको संख्या, भेलाको आकार वा प्रचारको विस्तारले मात्र मापन हुँदैन। त्यसको वास्तविक परिणाम संगठनको व्यवहारमा देखिनुपर्छ कार्यकर्ता र जनतासँगको सम्बन्धमा, निर्णय गर्ने र कार्यान्वयन गर्ने शैलीमा तथा गल्ती सच्याउने क्षमतामा।
यस अर्थमा मिसन जागरण एमालेका लागि एउटा अभियान मात्र होइन, आफ्नै संगठनात्मक जीवनको परीक्षा पनि हो। जागरण किन आवश्यक भयो?
समाज बदलिएको छ। शिक्षा, रोजगारी, बसाइँसराइ, प्रविधि, सञ्चार र सामाजिक सम्बन्धका स्वरूप परिवर्तन भएका छन्। मानिसले सूचना पाउने र प्रतिक्रिया दिने गति बदलिएको छ। नयाँ पुस्ताको राजनीतिक अपेक्षा पनि पहिलेभन्दा फरक छ।

आज जनताका प्राथमिकता रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य, महँगी, कृषि, उद्यम, सार्वजनिक सेवा र सामाजिक सुरक्षासँग जोडिएका छन्।

उनीहरू राजनीतिक दललाई निर्वाचनका बेला मात्र भेट्न चाहँदैनन्। आफ्ना समस्या सुन्ने, समाधानका लागि पहल गर्ने र कामको परिणाम देखाउने राजनीतिक संगठन खोज्छन्।
त्यसैले पार्टी जनता सम्बन्धलाई निर्वाचनकेन्द्रित सम्पर्कबाट निरन्तर संवाद र सहभागितातर्फ लैजानु जागरणको पहिलो चुनौती हो। जनतामा जानु सजिलो छ; जनताबाट सिक्ने राजनीतिक संस्कार निर्माण गर्नु कठिन छ।
छ ‘ज’ : नाराबाट व्यवहारसम्म
एमालेले मिसन जागरणलाई जनतामा जाने, जनताको कुरा सुन्ने, जनप्रिय बन्ने, जनसंगठन परिचालन गर्ने, जनताको बहुदलीय जनवादको अध्ययन तथा आत्मसात् गर्ने र जनमतका आधारमा योग्य नेतृत्व विकास गर्ने दिशासँग जोडेको छ। सार्वजनिक विवरणमा अभियानलाई छ वटा ‘ज’ को भावनासँग जोडेर प्रस्तुत गरिएको छ।
यी कुरा नारामा सरल देखिन्छन्। तर व्यवहारमा उतार्न संगठनको भित्री संस्कार बदल्नुपर्छ। जनतामा जानु भनेको कार्यक्रम गर्नु मात्र होइन। जनताको कुरा सुन्नु भनेको आफ्नै कुरा सुनाएर फर्किनु होइन। जनप्रिय बन्नु भनेको प्रचार सामग्रीमा लोकप्रिय देखिनु होइन। जनसंगठन परिचालन गर्नु भनेको कार्यक्रमका दिन भीड जुटाउनु मात्र होइन। जबज अध्ययन गर्नु भनेको पुस्तक पढ्नु मात्र होइन; त्यसका लोकतान्त्रिक मूल्यलाई संगठनको दैनिक अभ्यासमा लागू गर्नु हो।

योग्य नेतृत्व तयार गर्नु भनेको नाम छनोट गर्नु मात्र होइन; जिम्मेवारी, अवसर, मूल्याङ्कन र उत्तरदायित्वको प्रणाली विकास गर्नु हो।

त्यसैले ‘छ ज’ को वास्तविक परीक्षा अभियानका कार्यक्रम सकिएपछि सुरु हुन्छ।

संगठन : संख्या होइन, सक्रियता
संगठनको शक्ति सदस्य संख्याले मात्र देखाउँदैन। सदस्य कति सक्रिय छन्, कमिटी नियमित बस्छन् कि बस्दैनन्, निर्णय कार्यान्वयन हुन्छ कि हुँदैन, जिम्मेवारी लिने र पूरा गर्ने संस्कार कस्तो छ र जनताको समस्यामा संगठन कति उपस्थित छ—यी प्रश्नले संगठनको वास्तविक अवस्था देखाउँछन्।
त्यसैले जागरणमा फारामभन्दा परिणाम महत्वपूर्ण हुन्छ।
कति बैठक भए भन्नेभन्दा बैठकले के निर्णय गर्‍यो भन्ने प्रश्न महत्वपूर्ण हो। कसलाई जिम्मेवारी दिइयो? कति काम कार्यान्वयन भयो? नभएको भए किन भएन? अर्को बैठकमा त्यसको समीक्षा भयो कि भएन? यस्ता प्रश्नले संगठनलाई संख्याबाट परिणामतर्फ लैजान्छन्।
अभियानलाई प्रभावकारी बनाउन केही मापनयोग्य सूचक आवश्यक हुन्छन्। नियमित बैठक गर्ने कमिटीको संख्या, निर्णय कार्यान्वयनको दर, सक्रिय सदस्यको अनुपात, युवालाई दिइएको जिम्मेवारी, जनताबाट प्राप्त समस्या र समाधान भएका समस्याको संख्या तथा निर्वाचित प्रतिनिधिसँग गरिएको समीक्षा उपयोगी सूचक हुन सक्छन्। फाराम होइन, परिणाम अभियानको मापनको आधार बन्नुपर्छ।
जनवादी केन्द्रीयता : केन्द्रीयता मात्र होइन
जनवादी केन्द्रीयता संगठनको महत्वपूर्ण आधार हो। यसको अर्थ केन्द्रीय निर्णय तलसम्म पुर्‍याउनु मात्र होइन।

यसको पहिलो पक्ष जनवाद हो विचार राख्ने, प्रश्न गर्ने, बहस गर्ने, सुझाव दिने र आलोचना गर्ने ठाउँ।

दोस्रो पक्ष केन्द्रीयता हो निर्णय भएपछि सामूहिक रूपमा कार्यान्वयन गर्ने, अनुशासन कायम गर्ने र परिणामको जिम्मेवारी लिने।
जनवाद कमजोर हुँदा केन्द्रीयता आदेशमा बदलिन सक्छ। केन्द्रीयता कमजोर हुँदा संगठन निर्णयविहीन बन्न सक्छ। त्यसैले स्वस्थ संगठनात्मक चक्र यस्तो हुनुपर्छ—निर्णयअघि बहस, निर्णयमा सामूहिकता, निर्णयपछि कार्यान्वयन र परिणामपछि समीक्षा।
जबजको परीक्षा महाधिवेशनको हलमा मात्र हुँदैन। वडा कमिटीको बैठकमा, पालिका कमिटीको निर्णयमा, जिल्ला कमिटीको समीक्षामा, प्रदेशको राजनीतिक भूमिकामा र जनसंगठनको दैनिक काममा पनि हुन्छ।
बैठकपछि के भयो?
बैठक आफैँ उपलब्धि होइन। बैठकले संगठनलाई गति दिनुपर्छ।
हरेक बैठकमा अघिल्लो निर्णयको समीक्षा गर्ने संस्कार बसाल्न सकियो भने बैठक संगठनात्मक परिवर्तनको माध्यम बन्न सक्छ। कुन निर्णय कार्यान्वयन भयो, कुन भएन, जिम्मेवार को थियो र अवरोध के थियो भन्ने कुरा खुला रूपमा छलफल हुनुपर्छ।
नत्र बैठकको संख्या बढ्छ, तर संगठनको गति उही रहन्छ।

पार्टी जीवनमा बैठकको औपचारिकता होइन, बैठकपछि देखिने परिणाम महत्वपूर्ण हुन्छ।

जिम्मेवारी तोकिएको छ भने समयसीमा तोकिनुपर्छ। निर्णय भएको छ भने कार्यान्वयनको अवस्था अभिलेख हुनुपर्छ। कमजोरी देखिएको छ भने अर्को बैठकमा सुधारको योजना आउनुपर्छ।
नेतृत्व र उत्तरदायित्व
नेतृत्व चयन हुनु र नेतृत्व उत्तरदायित्वबाट मुक्त हुनु एउटै कुरा होइन। नेतृत्वलाई सम्मान आवश्यक छ, तर नेतृत्वमाथि प्रश्न गर्न नपाइने संस्कृति लोकतान्त्रिक संगठनको संस्कृति हुन सक्दैन।
नीति, निर्णय, कार्यशैली र परिणामबारे आलोचना हुनु स्वाभाविक हो। तर आलोचना तथ्यमा आधारित हुनुपर्छ। व्यक्तिगत आरोप वा असत्य प्रचारलाई आलोचनाको नाम दिनु पनि उचित हुँदैन।
जागरणले आलोचना गर्ने संस्कार र आलोचना सुन्ने क्षमता दुवै विकास गर्नुपर्छ।

आलोचनालाई गुटबन्दी वा अनुशासनहीनताको एउटै अर्थमा बुझ्दा संगठनभित्र सुधारको बाटो साँघुरिन्छ।

अर्कोतर्फ, तथ्यहीन आरोप, चरित्रहत्या र व्यक्तिगत आक्रमणलाई लोकतान्त्रिक बहसका रूपमा स्वीकार गर्न सकिँदैन।
स्वस्थ राजनीतिक संस्कारले व्यक्तिभन्दा नीति, निर्णय र कामलाई केन्द्रमा राख्छ।
निर्णयअघि फरक मत, निर्णयपछि सामूहिक जिम्मेवारी
फरक मत संगठनको कमजोरी होइन। फरक मतलाई निर्णयअघिको बहसमा व्यवस्थित गर्न नसक्नु कमजोरी हो।
निर्णयअघि वैकल्पिक प्रस्ताव राख्न सकिन्छ, प्रश्न गर्न सकिन्छ र असहमति व्यक्त गर्न सकिन्छ।

तर संस्थागत निर्णय भइसकेपछि त्यसको कार्यान्वयनमा सामूहिक जिम्मेवारी आवश्यक हुन्छ। यसको अर्थ निर्णय कहिल्यै गलत हुन सक्दैन भन्ने होइन। गलत निर्णय भए पुनरावलोकन गर्न सकिन्छ। तर त्यसका लागि संस्थागत प्रक्रिया आवश्यक हुन्छ।
त्यसैले संगठनात्मक संस्कारको आधार हुनुपर्छ बहसमा स्वतन्त्रता, निर्णयमा एकता, कार्यान्वयनमा अनुशासन र परिणाममा समीक्षा।
आत्मसमीक्षा : निष्कर्ष तोक्ने कि खोज्ने?
आत्मसमीक्षा कसैलाई दोषी ठहर गर्ने प्रक्रिया होइन। कमजोरी पहिचान गरेर सुधारको बाटो खोज्ने प्रक्रिया हो।
केन्द्रीय तहले आत्मसमीक्षाका साझा विषय सुझाउन सक्छ। यसले विभिन्न तहका अनुभवलाई तुलनायोग्य बनाउन सक्छ। तर निष्कर्ष पहिले नै तोकिदिने हो भने आत्मसमीक्षा औपचारिकतामा सीमित हुन्छ।
मार्गदर्शनले सोचलाई दिशा दिनुपर्छ, सोच्ने सीमा तोक्नु हुँदैन।
निर्वाचन परिणामको समीक्षा गर्दा संगठनको अवस्था, उम्मेदवारको स्वीकार्यता, नेतृत्वको भूमिका, स्थानीय मुद्दा, जनसम्पर्क, प्रचारशैली, सामाजिक सञ्जाल र जनताको धारणा जस्ता विषयमा सम्बन्धित तहको वास्तविक अनुभव र प्रमाणबाट निष्कर्ष निकालिनुपर्छ।
हारको जिम्मेवारी अरूलाई मात्र दिने र जितलाई आफ्नै क्षमताको प्रमाण मात्र मान्ने प्रवृत्तिले वास्तविक समीक्षा हुँदैन। समीक्षा तथ्यमा आधारित हुनुपर्छ र त्यसबाट सुधारको बाटो निस्कनुपर्छ।
प्रदेशदेखि वडासम्म
राजनीतिक अनुभव सबै ठाउँमा एउटै हुँदैन। प्रदेशको अनुभव र वडाको अनुभव फरक हुन्छ। सहरको राजनीतिक समस्या र ग्रामीण क्षेत्रको समस्या पनि एउटै हुँदैन।
त्यसैले तल्लो तह केन्द्रीय निर्णय कार्यान्वयन गर्ने संरचना मात्र होइन, राजनीतिक अनुभव उत्पादन गर्ने तह पनि हो।
वडाको अनुभव पालिकामा, पालिकाको जिल्ला र प्रदेशमा तथा प्रदेशको अनुभव केन्द्रमा पुग्नुपर्छ।

केन्द्रले पनि तलको अनुभवका आधारमा आफ्नो नीति र कार्यशैली परिमार्जन गर्न सक्नुपर्छ।

केन्द्रीयता भनेको माथिबाट तल आदेश पठाउने मात्र होइन; तलको अनुभवलाई माथि पुर्‍याउने प्रणाली पनि हो।
यसका लागि अभियानले स्थानीय तहबाट नियमित राजनीतिक प्रतिवेदन लिने, समस्या र सुझावको अभिलेख राख्ने तथा ती सुझावका आधारमा माथिल्लो तहले निर्णय संशोधन गर्ने व्यवस्था बनाउनुपर्छ।
जनसंगठन : परिचालन कि सामाजिक आवाज?
एमालेका जनसंगठनहरू पार्टीको परिचालन संरचना मात्र होइनन्। उनीहरूले आफ्नो वर्ग, पेशा र समुदायका वास्तविक समस्या पार्टीसम्म पुर्‍याउने सामाजिक माध्यमको भूमिका पनि निर्वाह गर्न सक्छन्।
त्यसैले प्रश्न जनसंगठन परिचालन भयो कि भएन भन्ने मात्र होइन। जनसंगठनले समाजको आवाज पार्टीभित्र कति ल्यायो भन्ने पनि हो।
एमालेले जनसंगठन समन्वयका लागि २०७८ मा निर्देशिका जारी गरेको छ। पार्टीको आधिकारिक सामग्रीअनुसार उक्त निर्देशिकाको उद्देश्य जनसंगठनलाई व्यवस्थित र समन्वयात्मक रूपमा परिचालन गर्नु हो। अब यसको व्यवहारिक परीक्षा जनसंगठन केवल कार्यक्रम परिचालनको माध्यम बनेको छ कि समाजका प्रश्न राजनीतिक निर्णयसम्म पुर्‍याउने संस्थाका रूपमा विकसित भएको छ भन्नेबाट हुनेछ।
यदि जनसंगठन निर्वाचनका बेला मात्र सक्रिय हुने संरचनामा सीमित भए भने तिनको सामाजिक सम्भावना खुम्चिन्छ। तर सम्बन्धित क्षेत्रका समस्या उठाउने, नीति बहसमा सहभागी हुने र समाधानका लागि पहल गर्ने संस्थाका रूपमा विकसित भए भने तिनले पार्टी र समाजबीचको सम्बन्ध बलियो बनाउन सक्छन्।
युवालाई जोड्ने प्रश्न
नयाँ पुस्ताको राजनीतिक अनुभव फरक छ। रोजगारी, शिक्षा, उद्यम, प्रविधि, विदेश अनुभव र सामाजिक सञ्जाल उनीहरूको जीवनका महत्वपूर्ण हिस्सा बनेका छन्।
त्यसैले युवालाई कार्यक्रममा बोलाउने वा सामाजिक सञ्जालमा प्रचार गराउने मात्र पर्याप्त हुँदैन। उनीहरूलाई जिम्मेवारी दिने, निर्णय प्रक्रियामा सहभागी गराउने र उनीहरूका प्रश्न सुन्ने वातावरण आवश्यक हुन्छ।
युवालाई केवल प्रचार, सामाजिक सञ्जाल सञ्चालन वा भीड व्यवस्थापनको भूमिकामा सीमित गरियो भने संगठनमा उनीहरूको दीर्घकालीन आकर्षण विकास हुँदैन। नीति निर्माण, स्थानीय समस्या अध्ययन, डिजिटल सूचना, अभियान व्यवस्थापन र निर्वाचित संस्थाको निगरानीजस्ता क्षेत्रमा पनि युवालाई जिम्मेवारी दिनुपर्छ।
युवा सहभागिता पुरानो पुस्तालाई विस्थापित गर्ने कुरा होइन। यो अनुभव र नयाँ ऊर्जाबीच सम्बन्ध निर्माण गर्ने कुरा हो।
जनताको मुद्दा र प्रतिनिधिको जिम्मेवारी
जनताको समस्या सुन्ने कामलाई व्यवस्थित बनाउन सकिन्छ। स्थानीय तहमा समस्या अभिलेख गर्ने, सम्बन्धित निकायसँग समन्वय गर्ने, भएका कामको जानकारी दिने र समय–समयमा प्रगति समीक्षा गर्ने अभ्यासले राजनीतिक प्रतिनिधित्वलाई परिणामसँग जोड्न सक्छ।
यसमा एउटा प्रश्न थपिन्छ प्रतिनिधिले के गरे मात्र होइन, जनताले त्यसलाई कसरी बुझे?
राजनीतिक संगठनको प्रभाव आफ्नै मूल्याङ्कनबाट मात्र होइन, जनताको अनुभवबाट पनि मापन हुनुपर्छ। जनताले सेवा पाए कि पाएनन्, गुनासो सुन्ने संयन्त्र छ कि छैन, सार्वजनिक कामको गुणस्तर कस्तो छ र प्रतिनिधि जनतासँग कति नियमित सम्पर्कमा छन् भन्ने कुरा पनि राजनीतिक मूल्याङ्कनका आधार बन्नुपर्छ।
पार्टी संगठनले निर्वाचित प्रतिनिधिको कामबारे जनताको प्रतिक्रिया सुन्ने र प्रतिनिधिले संगठनसँग नियमित संवाद गर्ने संस्कार विकास गर्न सके त्यसले दुवै पक्षलाई उत्तरदायी बनाउन सक्छ।
डिजिटल संगठन : माध्यम हो, विकल्प होइन
सामाजिक सञ्जाल आज राजनीतिक संवादको महत्वपूर्ण माध्यम हो। तर सामाजिक सञ्जालको प्रतिक्रिया नै सम्पूर्ण जनमत हो भन्ने मान्यता सही हुँदैन।
डिजिटल माध्यम सूचना, सम्पर्क, संवाद र संगठनात्मक समन्वयका लागि उपयोगी छ। तर प्रत्यक्ष जनसम्पर्कको विकल्प होइन। सबै ठाउँमा समान डिजिटल पहुँच छैन र डिजिटल सञ्जालमा देखिने प्रतिक्रिया सम्पूर्ण समाजको प्रतिनिधि नहुन सक्छ।
त्यसैले चुनौती डिजिटल माध्यम अपनाउने कि नअपनाउने भन्ने होइन; डिजिटल माध्यमलाई संगठन र जनसम्पर्कसँग कसरी जोड्ने भन्ने हो।
डिजिटल माध्यमको प्रयोग प्रचारका लागि मात्र होइन, सदस्य सम्पर्क, स्थानीय समस्या संकलन, सही सूचना प्रवाह, तत्काल प्रतिक्रिया र आन्तरिक समन्वयका लागि पनि हुनुपर्छ।
केन्द्रीय नेतृत्व र अति–केन्द्रीकरणको जोखिम
संगठनमा केन्द्रीय नेतृत्व आवश्यक हुन्छ। विशेष परिस्थितिमा केन्द्रीय हस्तक्षेप पनि आवश्यक हुन सक्छ। राष्ट्रिय नीति, अनुशासन, साझा राजनीतिक दृष्टिकोण र संगठनात्मक एकता कायम राख्न केन्द्रीय भूमिकाको आवश्यकता हुन्छ।
तर अस्थायी हस्तक्षेप र स्थायी अति केन्द्रीकरण एउटै कुरा होइन।
स्थानीय कमिटीलाई अधिकार दिएर त्यसको परिणाम माग्नुपर्छ। अधिकारबिना जिम्मेवारी र जिम्मेवारीबिना अधिकार दुवैले संगठन कमजोर बनाउँछन्।
स्थानीय स्वायत्तता अराजकता होइन। त्यसैगरी केन्द्रीयता अति–केन्द्रीकरण पनि होइन। दुवैबीच संस्थागत सन्तुलन आवश्यक हुन्छ। केन्द्रीय प्रतिनिधि स्थानीय कमिटीलाई निर्देशन सुनाउने अधिकारीभन्दा सहकार्य, समन्वय र सहजीकरण गर्ने राजनीतिक सहयात्री बन्नुपर्छ।
औपचारिकतामा सीमित हुने खतरा
हरेक अभियानसँग एउटा खतरा हुन्छ अभियान आफैँ उद्देश्य बन्ने।
भेला भयो, प्रशिक्षण भयो, बैठक भयो, प्रतिवेदन बन्यो र कार्यक्रम सम्पन्न भयो भने अभियान सफल भएको मान्ने हो भने जागरणको मूल उद्देश्य छुट्न सक्छ।
पार्टी जागरण अभियानको क्रममा स्थानीय कमिटी चलायमान बनाउने, रिक्त जिम्मेवारी पूर्ति गर्ने र युवाको सहभागिता व्यवहारमै बढाउने विषयलाई जोड दिइएको छ। तर यी काम कागजमा पूरा भएर व्यवहारमा नदेखिए अभियान औपचारिकतामा सीमित हुनेछ।
अभियानमा खटिने केन्द्रीय प्रतिनिधि निरीक्षकभन्दा सहयात्री बन्नुपर्छ। स्थानीय कमिटीले पनि आफ्नो जिम्मेवारी केन्द्रबाट आउने प्रतिनिधिलाई सुम्पेर पन्छिनु हुँदैन।
अभियानले बदल्न खोजेको संगठनात्मक शैली स्वयं अभियान सञ्चालन गर्ने शैलीमा पनि देखिनुपर्छ।
अभियानपछि : स्थायी प्रणाली
अभियान अस्थायी हुन्छ। संगठन स्थायी हुन्छ।
त्यसैले मिसन जागरणको वास्तविक उपलब्धि अभियान सकिएपछि देखिन्छ। अभियानका क्रममा सुरु भएका सदस्य सम्पर्क, नियमित बैठक, निर्णय कार्यान्वयनको समीक्षा, युवा सहभागिता, जनसंगठनका सामाजिक मुद्दा र जनप्रतिनिधिसँगको संवाद अभियानपछि पनि चलिरहे भने मात्र जागरणले स्थायी अर्थ पाउँछ।
अन्तिम प्रतिवेदनले कति कार्यक्रम भए भन्ने मात्र होइन, निम्न प्रश्नको उत्तर दिनुपर्छ:
के बदलियो?
के बदलिन सकेन?
किन बदलिन सकेन?
अब सुधारका लागि के गर्ने?
अभियानपछि सदस्य सम्पर्क, स्थानीय समस्या अभिलेख, कमिटी बैठक, युवा सहभागिता, जनसंगठनको भूमिका र जनप्रतिनिधिको उत्तरदायित्व नियमित रूपमा मापन गरिएन भने मिसन जागरण पनि विगतका अभियानझैँ स्मृतिमा सीमित हुन सक्छ।
निष्कर्ष : अभियानबाट रूपान्तरणसम्म
मिसन जागरणको मूल प्रश्न एमाले कति ठाउँमा पुग्यो भन्ने मात्र होइन, एमाले पुगेका ठाउँबाट उसले के सिक्यो भन्ने पनि हो।
जनतामा जानु आवश्यक छ। तर जनताबाट सुन्नु अझ आवश्यक छ। कार्यकर्तासँग पुग्नु आवश्यक छ। तर कार्यकर्ताको अनुभवलाई निर्णय प्रक्रियामा पुर्‍याउनु पनि उत्तिकै आवश्यक छ।
जनताको बहुदलीय जनवादको जीवन्तता नारामा मात्र होइन, संगठनको दैनिक व्यवहारमा देखिनुपर्छ—सहभागितामा, बहसमा, आलोचनामा, उत्तरदायित्वमा, जनमतको सम्मानमा र गल्ती सच्याउने क्षमतामा।
जनवादी केन्द्रीयता पनि त्यहीँबाट जीवन्त हुन्छ—तलको अनुभव माथि पुग्ने, निर्णयअघि फरक मतले ठाउँ पाउने, निर्णयपछि सामूहिक जिम्मेवारी लिइने र परिणाम आएपछि समीक्षा गरिने प्रक्रियाबाट।
मिसन जागरण आगामी निर्वाचनको तयारीसँग जोडिएको अभियान हुन सक्छ। तर यसको संस्थागत अर्थ त्यसभन्दा ठूलो छ। यसले एमालेको संगठनात्मक संस्कृति, जनसम्बन्ध र राजनीतिक कार्यशैलीमा कति परिवर्तन ल्याउँछ भन्ने नै यसको दीर्घकालीन परीक्षण हुनेछ।
अन्ततः अभियानको सफलता अभियानको आकारले होइन, व्यवहारमा आएको परिवर्तनले देखाउनेछ।
जनतामा जाने अभियान त्यतिबेला मात्र सार्थक हुन्छ, जब पार्टी जनताबाट सिकेर आफूलाई बदल्न तयार हुन्छ।